Depresja – diagnoza i objawy

Depresja – diagnoza i objawy

Depresja (poważne zaburzenie depresyjne) jest powszechną chorobą, która negatywnie wpływa na samopoczucie, sposób myślenia i zachowanie. Powoduje uczucie smutku i utratę zainteresowania czynnościami, które kiedyś się lubiło. Depresja może doprowadzić do różnych problemów emocjonalnych i fizycznych, a także zmniejszać zdolność do funkcjonowania w pracy i środowisku domowym.

Depresja – objawy

Depresja – objawy

Objawy depresji mogą przybierać różne stopnie nasilenia – od łagodnych do ciężkich – i obejmować:

  • smutek lub przygnębienie,
  • utratę przyjemności podczas wykonywania czynności, które kiedyś sprawiały przyjemność,
  • zmiany apetytu – utratę masy ciała lub przyrost wagi, niezwiązany z dietą,
  • kłopoty ze snem lub spanie zbyt długo,
  • utrata energii lub zmęczenie,
  • zwiększona bezcelowa aktywność fizyczna (np. załamywanie rąk ) lub spowolnione ruchy i mowa (działania obserwowane przez innych),
  • poczucie bezwartościowości lub winy,
  • trudności w myśleniu, koncentracji lub podejmowaniu decyzji,
  • myśli o śmierci lub samobójstwie.

Aby rozpoznać depresję, objawy muszą trwać co najmniej 2 tygodnie. Objawy tego zaburzenia mogą naśladować również inne schorzenia, takie jak problemy z tarczycą, guz mózgu lub niedobór witamin, dlatego ważne jest, aby wykluczyć pozostałe przyczyny medyczne.

Depresja a żal, smutek i żałoba

Depresja a żal, smutek i żałoba

Szacuje się, że depresja występuje u 6,7% dorosłych. Jedna na sześć osób (16,6%) doświadczy depresji w pewnym momencie swojego życia. Depresja może zaatakować w dowolnym momencie, ale po raz pierwszy pojawia się zazwyczaj w późnym wieku nastoletnim, przed osiągnieciem 20. roku życia. Częściej narażone są na nią kobiety niż mężczyźni. Niektóre badania pokazują, że epizodu depresji w ciągu swojego życia doświadczy jedna trzecia kobiet.

Śmierć ukochanej osoby, utrata pracy lub zakończenie związku są trudnymi doświadczeniami, których doświadczanie skutkuje często stanem opisywanym jako „przygnębienie”. Smutek jest naturalnym stanem, który ma cechy depresji, jednak nie może być z nią zrównany. Smutek, żal czy żałoba obniżają nastrój, ale nie wpływają na poczucie własnej wartości. W głębokiej depresji powszechne są zaś poczucie bezwartościowości i wstręt do samego siebie.

Niewykluczone jednak, że śmierć ukochanej osoby może doprowadzić do poważnej depresji, podobnie jak utrata pracy, bycie ofiarą fizycznej napaści czy uczestniczenie w katastrofie. Kiedy żałoba, żal lub smutek i depresja współistnieją, depresja jest silniejsza i trwa dłużej. Pomimo pewnego nakładania się cech smutku i depresji, ich rozróżnienie może pomóc uzyskać potrzebną pomoc, wsparcie lub leczenie.

Czynniki ryzyka depresji

Czynniki ryzyka depresji

Depresja może dotknąć każdego – nawet osobę, która wydaje się żyć w stosunkowo idealnych okolicznościach. W jej rozwoju może odgrywać rolę kilka czynników:

  • Biochemia: różnice w niektórych chemikaliach w mózgu mogą przyczyniać się do objawów depresji.
  • Genetyka: depresja może występować w rodzinach. Przykładowo, jeśli jedno z bliźniaków ma depresję, drugie ma 70% szans na wystąpienie tej choroby.
  • Osobowość: osoby o niskiej samoocenie, łatwo przytłoczone stresem lub ogólnie pesymistyczne wydają się bardziej narażone na depresję.
  • Czynniki środowiskowe: ciągłe narażenie na przemoc, zaniedbanie, znęcanie się lub ubóstwo może uczynić niektóre osoby bardziej podatnymi na depresję.

Depresja – leczenie

Depresja – leczenie

Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest przeprowadzenie dokładnej oceny diagnostycznej, w tym rozmowy kwalifikacyjnej, i ewentualnych badań fizykalnych. Posłuży ona zidentyfikowaniu konkretnych objawów, historii medycznej i rodzinnej oraz czynników kulturowych i środowiskowych, które mogą wpływać na zaplanowanie sposobu działania. W niektórych przypadkach można wykonać badanie krwi, aby upewnić się, że obniżony nastrój nie jest spowodowany stanem chorobowym, jak chociażby problemy z tarczycą.

Depresja jest jedną z chorób psychicznych najlepiej poddających się leczeniu. Od 80% do 90% pacjentów dobrze reaguje na leczenie, a prawie wszyscy odczuwają ulgę. Do najczęściej stosowanych metod leczenia należą:

  • leczenie farmakologiczne,
  • psychoterapie
  • terapia elektrowstrząsowa (ECT).

Leczenie farmakologiczne depresji

Leczenie farmakologiczne depresji

Chemia mózgu może u danej osoby przyczyniać się do depresji. Z tego powodu w leczeniu stosuje się leki przeciwdepresyjne, które mają modyfikować substancje chemiczne w. Nie są one środkami uspokajającymi i nie mają stymulującego wpływu na osoby niecierpiące na depresję. Leki przeciwdepresyjne mogą poprawić stan pacjenta w ciągu pierwszego lub dwóch tygodni stosowania.

Pełne efekty są widoczne po upływie 2 do 3 miesięcy. Jeśli pacjent odczuwa niewielką poprawę lub w ogóle jej nie obserwuje po kilku tygodniach stosowania leków, psychiatra może zmienić dawkę leku lub dodać inny lek przeciwdepresyjny. Psychiatrzy zwykle zalecają, aby pacjenci kontynuowali przyjmowanie leków przez 6 lub więcej miesięcy po ustąpieniu objawów. Długoterminowe leczenie podtrzymujące może być zalecane w celu zmniejszenia ryzyka przyszłych epizodów u niektórych osób wysokiego ryzyka.

Psychoterapia w depresji

Psychoterapia w depresji

Psychoterapia lub „terapia mówiona” jest czasami w leczeniu łagodnej depresji stosowana samodzielnie. W przypadku depresji umiarkowanej i ciężkiej stosuje się ją wraz z lekami przeciwdepresyjnymi. Psychoterapia może obejmować tylko pacjenta lub również członków jego rodziny. Stosowana jest również terapia grupowa, która angażuje osoby z podobnymi chorobami.

W leczeniu depresji skuteczna jest również terapia poznawczo-behawioralna (CBT). To forma terapii skoncentrowanej na teraźniejszości i rozwiązywaniu problemów, która pomaga zmienić zachowania i myślenie. W zależności od nasilenia depresji psychoterapia może potrwać kilka tygodni lub dłużej. W wielu przypadkach znaczną poprawę można zaobserwować po odbyciu 10–15 sesji.

Terapia elektrowstrząsowa (ECT)

Terapia elektrowstrząsowa (ECT)

Terapia elektrowstrząsowa jest sposobem leczenia, sprawdzający się najczęściej u pacjentów z ciężką depresją lub zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym, którzy nie zareagowali na inne leczenie. Polega ona na krótkiej stymulacji elektrycznej mózgu w czasie znieczulenia pacjenta.

Chory zwykle poddawany jest terapii elektrowstrząsowej 2 do 3 razy w tygodniu, co daje w sumie od 6 do 12 zabiegów. Jako metoda leczenia jest stosowana od lat 40. XX wieku, a wiele lat badań doprowadziło do znacznej poprawy tego modelu terapii.

Źródło: American Psychiatric Association, National Institute of Mental Health, Lifetime Prevalence and Age-of-Onset Distributions of DSM-IV Disorders in the National Comorbidity Survey Replication

Zamknij menu